Tại sao tàu điện ngầm lại có thể thực hiện chế độ lái tự động?

Để cải thiện tình trạng ùn tắc giao thông ở thành phố, người ta đã đưa đường sắt chạy ngầm dưới lòng đất. Hiện nay, tàu điện ngầm (underground train) ở nhiều địa phương đã có thể tự động vận hành, không cần người lái nữa.

Tàu điện ngầm tự động không người lái thực ra là do được điều khiển bởi trung tâm điều khiển tàu điện ngầm. Nhiệm vụ của trung tâm là làm cho các hệ thống điện trong các tàu phối hợp hoạt động, để tàu chạy đến đích chuẩn xác, an toàn. Thông thường trung tâm điều khiển tàu điện ngầm được xây dựng tại một ga nào đó, có một khoảng cách nhất định với con tàu đang vận hành. Vậy thì rốt cuộc nó đã điều khiển tàu điện ngầm vận hành tự động như thế nào?

Trung tâm điều khiển tàu điện ngầm có lắp đặt hệ thống mạng máy tính tàu điện ngầm cỡ lớn có liên hệ chặt chẽ với mạng điều khiển điện tử trên các đầu tàu. Trong đó lưu trữ thông tin liên quan tới đầu máy tàu điện vận hành, như dung lượng tải khách, hóa đơn hàng vận tải, thời gian xuất phát, số đầu máy. Hệ thống máy tính căn cứ vào những thông tin này mà tự động sắp xếp lịch chạy tàu, chương trình quản lý giao thông vận hành thực tế. Đến lúc tàu chạy, nó sẽ tự động nhanh chóng tìm kiếm đầu máy được điều độ. Khi đã tìm được liền lập tức phát lệnh điều độ tới mạng điều khiển điện tử của đoàn tàu. Trên đầu máy có lắp đặt bộ kiểm tốc điện tử. Nó luôn luôn báo về cho trung tâm tàu điện ngầm tốc độ vận hành thực tế mà nó đã kiểm tra, bảo đảm đoàn tàu chạy an toàn. Ví dụ khi đoàn tàu xuống dốc thì vận tốc lúc đó tăng lên. Nếu bộ kiểm tốc thấy tốc độ thực tế vượt quá giới hạn an toàn thì trung tâm điều khiển sẽ hạ lệnh để đầu máy giảm tốc độ chạy tàu. Tất cả một loạt những sự phản hồi, điều khiển và động tác nói trên đều được thực hiện trong phút chốc, an toàn và độ tin cậy cao. Những công việc này nếu thực hiện theo cách thủ công sẽ gây nên việc chạy tàu không an toàn do nhiều nguyên nhân như vận tốc đầu máy nhanh, tình hình phức tạp.

Có khi chúng ta có thể nhìn thấy trên đầu tàu điện ngầm có mấy nhân viên công tác. Thực ra họ không phải ở đó để lái tàu mà là làm một số công việc duy tu máy móc thường ngày. Đương nhiên khi đầu tàu xảy ra hỏng hóc khẩn cấp thì họ phải làm công việc xử lí khẩn cấp.