Người viết sử và quan tề tướng

Ngày xưa ở bên Trung Quốc, vua nước Tấn là Tấn Linh Công định giết tề tướng Triệu Thuẫn. Thuẫn hay tin định trốn ra nước ngoài thì người cháu là Triệu Xuyên khuyên đừng đi vội, hãy tạm lánh ra ngoại thành để chờ xem tình hình thế nào đã.

Triệu Xuyên vào triều khôn khéo làm cho vua phái tên nịnh thần Đồ Ngạn Cổ lúc nào cũng kè kè bên vua phải đi công cán xa. Sau đó xin tặng vua hơn trăm dũng sĩ để bổ sung vào số quân thị vệ của vua vẫn còn rất ít. Linh Công cả mừng, khen Triệu Xuyên là trung thần. Không ngờ, Xuyên về, đem lính đến, đi thẳng lên đài, bắt Linh Công, kể tội tàn dân hại nước, ăn chơi xa xỉ, tin dùng bọn a dua, xiểm nịnh… rồi giết chết.

Xong việc, Triệu Xuyên đi rước tể tướng Triệu Thuẫn về để giúp lập vua mới là Tấn Thành Công.

Triệu Thuẫn trong bụng không hài lòng cho lắm về hành động của Triệu Xuyên nên một bữa ra thăm sử quán, bảo quan thái sử là Đổng Hồ đưa bản thảo cho xem Đổng Hồ chép về sự việc trên như thế nào. Đổng Hồ đưa trình. Triệu Thuẫn mở ra thấy ghi: “Mùa thu tháng bảy năm Ất Sửu, thừa tướng Triệu Thuẫn giết vua Tấn Linh Công ở vườn đào”.

Thuẫn giật mình bảo:

– Quan thái sử lầm rồi. Ta đã lánh ra ngoại thành cách kinh thành những hai trăm dặm có hay biết gì đến chuyện ở vườn đào đâu! Quan thái sử chép thế, chẳng phải oan cho Thuẫn này lắm ư?

Đổng Hồ thưa:

– Ngài làm tể tướng, trốn chưa khỏi nước đã xảy ra việc ấy. Rồi ngài về, lại không trị tội kẻ giết vua, thử hỏi đầu mối không tự ngài thì còn ai vào đó?

Triệu Thuẫn có ý bắt ép, nói:

– Bây giờ có thể sửa được không?

Đổng Hồ thẳng thắn đáp:

– Thưa ngài, đã là sử thì chuyện có thế nào phải chép như thế ấy. Đầu tôi có thể cắt được, chứ đoạn sử này thì không thể sửa được.

Thuẫn than rằng:

– Thế mới biết cái quyền cầm bút của quan thái sử còn trọng hơn cái quyền làm thừa tướng của ta!

Ý nghĩa

Câu chuyện kể về quan thái sử Đổng Hồ trung nghĩa và ngay thẳng. Trung thành với sự thật, thà chịu rơi đầu chứ quyết không sửa lại đoạn sử đã viết.